Informatie
LUCHTVAART- & OORLOGSMUSEUM TEXEL
Museum
De Mok
De Vlijt
Luchtoorlog
Assen
Georgiers
Algemeen
Tijdens het samenstellen en inrichten van de tentoonstelling Opstand der GeorgiŽrs had niemand verwacht dat het LOMT naar aanleiding daarvan nog eens hoog bezoek zou ontvangen. Toch is Michael Saakasjvili, de president van GeorgiŽ, samen met zijn Nederlandse vrouw en de hoogste kerkelijk leider van de orthodoxe kerk van GeorgiŽ, patriarch Ilja II, hier op bezoek geweest.
Vanwaar al dit hoge bezoek?
Opstand der GeorgiŽrs - De Russenoorlog
In de zomer van 1941 viel Duitsland de Sovjet Unie aan, waarbij veel soldaten van het Rode Leger krijgsgevangen werden gemaakt. Door de grote aantallen en door de min-achting van de Duitsers voor de "Untermenschen" was de verzorging in de krijgsge-vangenkampen zo slecht dat ze massaal stierven aan ondervoeding en besmettelijke ziekten. De Duitsers kregen ondertussen steeds meer gebrek aan goede soldaten daar er gevochten werd op meerdere fronten en gelijktijdig alle nieuw bezette gebieden be-waakt moesten worden. De niet-Russen in de krijgsgevangenkampen werd aangeboden in Duitse krijgsdienst te gaan en dit werd om te overleven dan ook massaal gedaan.

Er werden verschillende zogenaamde Ostlegionen gevormd, zo ook onder andere een noord-Kaukasisch en een Georgisch legioen, beide bestaande uit meerdere bataljons. Deze bataljons werden meestal ingezet in gebieden waar geen of weinig risico was om over te lopen. Het 822e Georgische infanterie bataljon was zo'n eenheid die eerst aan de kust langs de Golf van Biskaje in zuidwest-Frankrijk gestationeerd was en later werd overgeplaatst naar Zandvoort. Van hier gingen de GeorgiŽrs in 6 februari 1945 naar Texel, waar ze een noord-Kaukasisch bataljon aflosten. Maar het liet zich aanzien dat de oorlog op zijn eind liep en dus hadden ze haast om hun reputatie te herstellen...

Tag der Geburt...
Men smeedde een plan, en om 1 uur in de nacht van 5 op 6 april 1945 vond de operatie Tag der Geburt (Dag der Geboorte) plaats. Die nacht werden door de GeorgiŽrs op Texel enkele honderden Duitse soldaten in hun slaap omgebracht. Slechts enkele Duitse soldaten onder wie hun commandant Klaus Breitner, overleefden dit drama en alarmeer-den de collega's in Den Helder. De Duitsers reageerden hierop met een beschieting van Den Burg en De Waal, waarbij bijna 40 inwoners in 20 minuten het leven lieten. Binnen enkele dagen moesten de GeorgiŽrs zich gedwongen terugtrekken naar het noordelijk deel van het eiland. Verse Duitse troepen werden aangevoerd en de stellingen der GeorgiŽrs werden regelmatig bestookt met granaatvuur vanuit Den Helder, het zuiden van Texel, het uiterste noorden en zelfs vanaf Vlieland.

Het laatste toevluchtsoord voor de muitende Georgiers was het gebied rond de Eierlandse vuurtoren. Hier zouden de laatste troepen zich tot het bittere eind verdedigen.
De GeorgiŽrs beseften dat er geen genade meer voor hen was. Ze werden tijdens de gevechten gedood of na gevangenneming in de door hen zelf gegraven kuilen neerge
-schoten. Een aantal wist onder te duiken op het eiland en sommigen zaten wekenlang bij Texelse mensen, waardoor er een speciale band ontstond.

Dit bloedige gebeuren heeft zijn sporen tot op de dag van vandaag nagelaten en wordt met gemengde gevoelens bekeken. Ruim 100 Texelaars verloren het leven, terwijl er tot aan april 1945 bijna geen doden onder de bevolking te betreuren waren geweest. Zelfs tijdens de deportatie van circa 800 Texelse mannen naar Assen waren er geen slacht
-offers gevallen. Maar ook na 5 mei, de dag van de bevrijding in Nederland, ging het schieten en doden tussen de verbitterde partijen door. Dit was mogelijk omdat de bevrijders nog niet op Texel aangekomen waren. Pas op 20 mei kon men zeggen dat het voorbij was. Circa 475 gedode GeorgiŽrs kregen hun laatste rustplaats op Texel: in het oude heuvellandschap, de Hoge Berg. Jaarlijks bezoeken velen (tegenwoordig ook veel GeorgiŽrs) deze begraafplaats ( zie foto overzicht ).
Via Geschiedenis 24 op Internet is de film
"
Sondermeldung Texel: Opstand der GeorgiŽrs" te zien (NOS, 1979, 114min 30sec).
-------------------------------
Een DVD met daarop de documentaire
"De Russenoorlog", gemaakt door oud-Texelaar Arnold van Bruggen, is in het museum en via Internet verkrijgbaar.
Home
© 2016, Luchtvaart- & Oorlogsmuseum Texel (LOMT)
Collectie